Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, Quảng Ninh chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả. Không chỉ dừng lại ở các biện pháp tuyên truyền, vận động, tỉnh tập trung vào các giải pháp kỹ thuật, thúc đẩy đổi mới công nghệ, cải tạo hệ thống thiết bị, chuyển đổi phương tiện và đầu tư các mô hình năng lượng mới. Nhờ cách tiếp cận bài bản, giai đoạn 2020-2025, Quảng Ninh đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Nhà máy Xi măng Lam Thạch hiện đang xử lý khoảng 100 tấn rác thải công nghiệp/ngày.
Thực hiện Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, ngày 1/10/2020, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 172/KH-UBND nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ trong giai đoạn 2020-2030. Trên cơ sở đó, các sở, ngành, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật đồng bộ, hướng đến mục tiêu giảm cường độ năng lượng trong sản xuất, kinh doanh và đời sống.
Một trong những giải pháp trọng tâm là tỉnh thúc đẩy đổi mới công nghệ và thiết bị trong các cơ sở sản xuất, đặc biệt tại các doanh nghiệp sử dụng năng lượng trọng điểm. Thông qua hoạt động kiểm toán năng lượng, các đơn vị đã xác định rõ những khâu tiêu thụ điện năng lớn để đưa ra giải pháp tối ưu. Nhiều doanh nghiệp chủ động thay thế thiết bị lạc hậu, tiêu tốn điện năng bằng hệ thống máy móc hiện đại, hiệu suất cao như máy nén khí tích hợp biến tần, hệ thống lọc sóng hài, thiết bị giám sát và quản lý điện năng tự động. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm chi phí điện năng, mà còn nâng cao năng suất và tính ổn định của dây chuyền sản xuất.
Dự án Trung tâm ương giống, nuôi trồng thủy sản công nghiệp kết hợp Nhà máy điện mặt trời Đầm Hà công suất 100MW do Tập đoàn BIM đầu tư.
Song song với đó, tỉnh khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư hệ thống năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà để giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia, tạo nền tảng cho quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh và bền vững. Đến nay, trên địa bàn tỉnh đã có khoảng 310 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất khoảng 3,6MW. Tỉnh đã cấp giấy chứng nhận đăng ký phát triển điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ cho nhiều doanh nghiệp với tổng công suất khoảng 45,6MW.
Trong sản xuất công nghiệp, nhiều doanh nghiệp tích cực đổi mới dây chuyền công nghệ theo hướng tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải. Nhiều doanh nghiệp tiên phong triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn, trong đó chất thải của quá trình sản xuất được tái chế, hoặc tái sử dụng làm đầu vào cho các công đoạn khác. Nổi bật là mô hình đồng xử lý chất thải trong lò nung, tận dụng chất thải rắn công nghiệp làm nhiên liệu thay thế tại các nhà máy xi măng, như Lam Thạch, Thăng Long…
Ở khu vực nông nghiệp và thủy sản, việc cơ giới hóa và ứng dụng thiết bị sử dụng điện cũng được đẩy mạnh. Hầu hết các máy xay xát, tách hạt, chế biến nông sản đã chuyển sang sử dụng điện lưới thay vì nhiên liệu hóa thạch. Trong chăn nuôi, hàng nghìn hộ dân đã xây dựng hệ thống khí sinh học (biogas), vừa xử lý chất thải, vừa tận dụng nguồn năng lượng tái tạo phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Toàn tỉnh hiện có hơn 8.800 công trình biogas được hỗ trợ xây dựng, góp phần giảm đáng kể nhu cầu sử dụng nhiên liệu truyền thống.
Cao tốc Vân Đồn - Móng Cái được trang bị đồng bộ với hệ vận hành chiếu sáng thông minh và tiết kiệm điện. Ảnh: Đỗ Phương
Một trong những điểm sáng trong chương trình tiết kiệm điện của Quảng Ninh là việc cải tạo, hiện đại hóa hệ thống chiếu sáng công cộng. Toàn tỉnh hiện có khoảng 65.353 đèn chiếu sáng đô thị, trong đó đã có 46.548 đèn được thay thế bằng đèn tiết kiệm năng lượng, đạt hơn 71%. Đồng thời, các đơn vị quản lý hạ tầng còn thực hiện điều chỉnh thời gian thắp sáng theo mùa, cắt giảm từ 1/3 đến 2/3 số lượng đèn tại một số tuyến đường trong khung giờ phù hợp, nhưng vẫn đảm bảo ATGT và sinh hoạt của người dân. Bên cạnh đó, nhiều tuyến đường cao tốc, hệ thống cảnh báo và biển báo cũng được tích hợp nguồn năng lượng mặt trời, giúp giảm đáng kể điện năng tiêu thụ từ lưới điện.
Các cuộc vận động nhân dân, cơ quan, đơn vị thi đua tiết kiệm điện cũng được tỉnh triển khai sâu rộng. Trong đó, chỉ tính riêng trong 1 giờ triển khai Chiến dịch Giờ trái đất vào cuối tháng 3 hằng năm cũng góp phần tiết kiệm 20.000-100.000kWh. Từ đó đã tác động lớn đến nhận thức và hành động của người dân trong việc tiết kiệm điện, sử dụng điện hợp lý, về nguyên nhân, hậu quả của biến đổi khí hậu do việc sử dụng năng lượng lãng phí, chưa hiệu quả. Triển khai Chiến dịch Giờ trái đất năm 2026, sự kiện tắt đèn trong vòng 1 giờ sẽ diễn ra trên địa bàn tỉnh từ 20h30’ đến 21h30’ ngày 28/3 để hưởng ứng thông điệp “Sáng tạo xanh - Tương lai xanh” do Bộ Công Thương phát động.
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, giai đoạn 2020-2025, tổng sản lượng điện thương phẩm trên địa bàn tỉnh đạt hơn 34,1 tỷ kWh, lượng điện tiết kiệm được đạt khoảng 659,5 triệu kWh. Riêng năm 2025, sản lượng điện tiết kiệm đạt gần 138 triệu kWh, cho thấy hiệu quả rõ nét của các giải pháp quản lý và kỹ thuật đã được triển khai. Đáng chú ý là toàn bộ các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm trên địa bàn tỉnh đã xây dựng và áp dụng mô hình quản lý năng lượng theo quy định, thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ và xây dựng kế hoạch tiết kiệm năng lượng trong sản xuất.
Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2020-2025 cho thấy Quảng Ninh đã đi đúng hướng trong việc kết hợp giữa giải pháp quản lý và đổi mới công nghệ, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Đây không chỉ là giải pháp ứng phó với nguy cơ thiếu điện trong ngắn hạn, mà còn là bước đi chiến lược trong lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh, phát triển kinh tế theo hướng bền vững.
Trong thời gian tới, với nền tảng đã được xây dựng, Quảng Ninh tiếp tục thúc đẩy các dự án năng lượng tái tạo, khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ và mở rộng các mô hình tiết kiệm năng lượng. Những nỗ lực này sẽ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao chất lượng tăng trưởng của tỉnh trong giai đoạn phát triển mới.